Chhatrapati shivray Bakhar : शिवरायांची जुनी अप्रकाशित बखर फ्रान्समध्ये सापडली; काय आहे नेमकं बखरीत व कशी ही बखर मिळाली,?

Chhatrapati shivray Bakhar पुण्यातील इतिहास संशोधक आणि लेखक गुरुप्रसाद कानिटकर आणि मनोज दाणी यांनी फ्रान्सच्या नॅशनल लायब्ररीमध्ये ऐतिहासिक संशोधनासाठी आवश्यक असलेल्या काही जुन्या कागदपत्रांची चाळणी करताना छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जुने अप्रकाशित पुस्तक सापडले. आहे

1740 नंतर मोडी लिपीत लिहिलेली ही बखर आतापर्यंत शोधलेल्या सर्व 91 कलाम बखरांची प्रस्तावना मानली जाते. छत्रपती शिवरायांची संपूर्ण कारकीर्द आणि छत्रपती संभाजी महाराजांच्या कारकिर्दीची सुरुवात या पुस्तकात करण्यात आली आहे.

इतिहास संशोधक गुरुप्रसाद मूळचे कोल्हापुरातील जुमार पेठेतील आहेत. त्यांचा जन्म आणि शिक्षण येथेच झाले. कामानिमित्त तो पुण्यात राहतो. मनोज मूळचा पुण्याचा असून सध्या तो कामानिमित्त अमेरिकेत आहे. त्यांना इतिहास संशोधन, लेखनाची आवड आहे. सहा महिन्यांपूर्वी, फ्रान्समधील बीएनएफच्या हस्तलिखित विभागात जुन्या कागदपत्रांची तपासणी करताना या दोघांना मोडी लिपीतील काही कागदपत्रे आढळून आली.Chhatrapati shivray Bakhar

अभ्यासादरम्यान त्यांना छत्रपती शिवरायांचे हे जुने अप्रकाशित पुस्तक भेटले. ही बखर चिमाजीअप्पांच्या सिद्धीनंतर म्हणजे १७४० च्या सुमारास लिहिली गेली असावी. बखरीच्या शेवटी ‘हा ग्रंथ राजश्री राघो मुकुंद यांचा आहे’ असा उल्लेख आहे. त्यामुळे ही बखर आतापर्यंत प्राप्त झालेल्या सर्व ९१ कलाम बखरांपैकी सर्वात जुनी म्हणता येईल.

‘BNF’ म्युझियम कॅटलॉगनुसार, युरोप खंडातील पहिले संस्कृत विद्वान उजेन बार्नूफ यांच्या संग्रहात संस्कृत आणि इतर विविध विषयांवरील हस्तलिखिते 686, 687, 688 या तीन खंडांचा समावेश आहे. टॉम हॅमिल्टन हे यूजीन बर्नौफचे वडील जीन-लुईस बर्नौफ यांचे गुरू होते. जीन-लुईसला हे हस्तलिखित संग्रह टॉम हॅमिल्टनने दिले असावे, ज्याने उजेन बर्नॉफच्या संग्रहात प्रवेश मिळवला असावा. 1854 मध्ये, बर्नॉफचा संग्रह BNF ने विकत घेतला आणि तेव्हापासून ही हस्तलिखिते BNF च्या बर्नॉफ संग्रहात आहेत. या हस्तलिखित संग्रहात हे अप्रकाशित पुस्तक होते.

बखरी मध्ये उल्लेख आहे

या पुस्तकात छत्रपती शिवाजी महाराजांची संपूर्ण कारकीर्द आणि छत्रपती संभाजी महाराजांच्या कारकिर्दीची सुरुवात यांचा समावेश आहे. महाराजांचा आणि सईबाईंचा संवाद महाराजांच्या पालखीला गोणीच्या काठीने कसा अडवतो?आणि तिथे खोदकाम करताना नफा कसा झाला? अफझलखान मारला गेला तेव्हा उपस्थित कोण होते? बखरीमध्ये महाराजांच्या विविध संतांच्या भेटींचे अनेक सूक्ष्म तपशील आहेत. कानिटकर म्हणाले की, छत्रपती संभाजी महाराज रायगडावर आले असता त्यांनी तेथील माल जप्त केला, त्याची यादीही बखरकाराने दिली असावी बहुधा जुन्या अस्सल ठेवींवर आधारित.Chhatrapati shivray Bakhar

छत्रपती शिवाजी महाराजांची बखर प्रकाशित झाली

साठ-सत्तर वर्षे झाली. ही बखर आजही मराठी साम्राज्याची एक छोटी बखर आहे. ही बखरी सर्वांना कळावी यासाठी आम्ही 150 पानांचे पुस्तक प्रकाशित करत आहोत. त्यामध्ये आपल्याला 84 पानी मूळ मोडी बखर आणि 44 पाणी देवनागरी लिप्यंतरण, आवश्यक नोट्स, परिशिष्ट आढळतात. या बखरीतून शिवरायांचे चरित्र आणि त्यावेळच्या लोकजीवनाची माहिती सर्वांसमोर येणार आहे. -गुरुप्रसाद कानिटकर, इतिहास अभ्यासक.Chhatrapati shivray Bakhar

Chhatrapati shivray Bakhar

Leave a Comment

Close Visit Marathinews360